Neogotycki pałac w Kamieńcu Ząbkowickim wygląda jak żywcem wyjęty z filmowej scenografii. Cztery czerwone wieże widoczne z daleka, strzeliste okna, arkady na dziedzińcu – to XIX-wieczna rezydencja zbudowana na polecenie Marianny Orańskiej, niderlandzkiej księżniczki, która wymarzyła sobie letnią siedzibę na dolnośląskim wzgórzu. Po latach dewastacji obiekt odzyskuje dawny blask dzięki systematycznym pracom remontowym prowadzonym przez gminę.

Historia pałacu Marianny Orańskiej

Marianna Orańska odziedziczyła po matce dobra kamienieckie w 1837 roku. Rok później, podczas pierwszej wizyty, zobaczyła wzgórze górujące nad miasteczkiem i postanowiła wybudować tam swoją rezydencję. Projekt zlecono Karlowi Friedrichowi Schinkelowi, jednemu z najwybitniejszych architektów tamtych czasów. Po jego śmierci prace kontynuował uczeń mistrza, Ferdynand Martius.

Budowa trwała ćwierć wieku, od 1838 do 1863 roku. Powstała monumentalna budowla na planie prostokąta o wymiarach 75 na 48 metrów, z ponad setką pomieszczeń mieszkalnych i łączną kubaturą 52 tysięcy metrów sześciennych. W skrzydle południowo-zachodnim urządzono dwupiętrową Salę Wielką, inspirowaną Wielkim Refektarzem z Malborka. W reprezentacyjnej jadalni wisiały ogromne freski – Wesele w Kanie i Uczta Baltazara.

Pałac otaczał park o powierzchni 120 hektarów, co czyniło całą rezydencję jedną z najefektowniejszych w Europie Środkowej.

Po II wojnie światowej rozpoczęła się dewastacja. Rozkradanie wyposażenia, zaniedbania, a w końcu pożar w styczniu 1946 roku zniszczyły większość wnętrz. W 1986 roku obiekt wydzierżawiono na 40 lat, ale to nie pomogło – przez kolejne dekady zarośnięty i zaśmiecony pałac popadał w ruinę.

Odbudowa zamku w Kamieńcu Ząbkowickim

Prawdziwa zmiana nastąpiła w 2012 roku, gdy gmina odzyskała zdewastowany obiekt i przystąpiła do systematycznej odbudowy. W 2013 roku odtworzono sklepienia w sali balowej, rok później wyremontowano taras widokowy. Prace trwają, ale efekty są już widoczne – to, co można dziś zobaczyć, robi wrażenie.

W 2024 roku pałac wraz z otoczeniem i zespołem dawnego opactwa cystersów otrzymał status pomnika historii. To oficjalne uznanie wyjątkowej wartości tego zespołu architektoniczno-krajobrazowego.

Co zobaczysz podczas zwiedzania pałacu

Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem i rozpoczyna co pełną godzinę. To dobra decyzja – historia tego miejsca jest na tyle skomplikowana, że bez opowieści trudno byłoby docenić wszystkie detale. Przewodnicy znają się na rzeczy i potrafią opowiedzieć nie tylko o architekturze, ale też o samej Mariannie Orańskiej, która nie była postacią nudną.

Trasa prowadzi przez odnowione sale, gdzie widać efekty prac konserwatorskich. Szczególnie imponuje sala balowa z odtworzonymi sklepieniami. Dwupiętrowa budowla z czterema wieżami i wieżyczkami zdobiącymi ryzalit sprawia wrażenie średniowiecznego zamku, choć powstała w epoce kolei żelaznej i telegrafu.

Dziedziniec wewnętrzny otoczony otwartymi arkadami to jedno z najbardziej fotogenicznych miejsc. Neogotycki styl z elementami romańskimi tworzy spójną całość, gdzie każdy detal wydaje się przemyślany.

Z górnego tarasu widokowego roztacza się panorama na okolicę – to punkt obowiązkowy podczas wizyty. Widok na Kamieniec Ząbkowicki i okoliczne wzgórza pozwala zrozumieć, dlaczego Marianna wybrała właśnie to miejsce.

Dla kogo jest ten zamek

Pałac przyciąga różne grupy. Rodziny z dziećmi znajdą tu namiastkę bajkowego zamku – czerwone wieże i średniowieczny klimat działają na wyobraźnię. Starsze dzieci, które lubią historię, docenią opowieści o księżniczce i skomplikowanych dziejach budowli.

Miłośnicy architektury zobaczą jeden z najlepszych przykładów neogotycku w Polsce. Osoby interesujące się konserwacją zabytków mogą obserwować proces przywracania świetności obiektowi, który jeszcze niedawno był ruiną.

Warto pamiętać, że to wciąż obiekt w trakcie renowacji. Nie wszystkie sale są dostępne, niektóre fragmenty wymagają jeszcze lat pracy. Dla jednych to minus, dla innych dodatkowy atut – można wrócić za kilka lat i zobaczyć postępy.

Park pałacowy i okolice

Wokół pałacu rozciąga się park o powierzchni ponad 100 hektarów, również w trakcie renowacji. Wyznaczono trzy szlaki spacerowe o różnej długości. To dobry pomysł na przedłużenie wizyty, zwłaszcza w ładną pogodę.

Tuż obok znajduje się zespół dawnego opactwa cystersów z XIV wieku. Kościół poewangelicki można zwiedzić – to dodatkowy punkt programu dla osób zainteresowanych historią regionu. W samym Kamieńcu Ząbkowickim warto zajrzeć też do kościoła św. Jana Chrzciciela.

Niedaleko, w Ząbkowicach Śląskich, stoi słynna krzywa wieża – jeden z najbardziej przechylonych obiektów w Europie. To dobry pomysł na rozszerzenie jednodniowej wycieczki po okolicy.

Informacje praktyczne – ceny biletów i godziny otwarcia

Pałac jest otwarty przez cały rok z wyjątkiem 1 stycznia, niedzieli wielkanocnej, 1 listopada oraz 24 i 25 grudnia. Godziny otwarcia zależą od sezonu:

• Sezon letni (1 kwietnia – 31 października): zwiedzanie od 10:00 do 17:00
• Sezon zimowy (1 listopada – 31 marca): zwiedzanie od 9:00 do 16:00

Wycieczki z przewodnikiem startują o pełnych godzinach. Nie trzeba rezerwować miejsc wcześniej – bilety kupuje się w kasie bezpośrednio przed zwiedzaniem. Kasa znajduje się w Kawiarni Pałacowej przy ul. Zamkowej 9.

Ceny biletów (aktualne na 2026 rok):

• Bilet normalny: 40 zł
• Bilet ulgowy: 35 zł (uczniowie, studenci, seniorzy, posiadacze Karty Dużej Rodziny, grupy powyżej 30 osób)
• Mauzoleum: 15 zł (oddzielny bilet)
• Mieszkańcy Gminy Kamieniec Ząbkowicki: 1 zł (można skorzystać raz w roku, kolejne wejścia po 15 zł)

Dla grup zorganizowanych obcojęzycznych przewodnik w języku obcym kosztuje dodatkowo 150 zł. Wymagana jest wcześniejsza rezerwacja terminu. Kontakt z kasą biletową: tel. 74 637 01 67, e-mail: [email protected].

Jak dojechać do Kamieńca Ząbkowickiego

Kamieniec Ząbkowicki leży w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim. Z Wrocławia to około 70 kilometrów – nieco ponad godzina jazdy samochodem drogą krajową nr 8 w kierunku Kłodzka. Pałac znajduje się przy ul. Zamkowej 9, na wzgórzu widocznym już z daleka dzięki charakterystycznym czerwonym wieżom.

Dojazd komunikacją publiczną jest możliwy – do Kamieńca kursują autobusy z Wrocławia i okolicznych miejscowości. Z dworca autobusowego do pałacu jest około 15 minut spaceru pod górę.

Na zwiedzanie samego pałacu warto zarezerwować około 1,5 godziny. Z wizytą w parku i okolicy można spędzić tu pół dnia. Jeśli planujecie połączenie z Ząbkowicami Śląskimi i tamtejszą krzywą wieżą, przewidzcie cały dzień.

Parking znajduje się u podnóża wzgórza. Stamtąd do pałacu prowadzą schody – warto o tym pamiętać, jeśli ktoś ma problemy z poruszaniem się.