W sercu Parku Zdrojowego w Polanicy-Zdroju stoi budynek, który od ponad wieku jest centralnym punktem uzdrowiskowego życia. Pijalnia Wód Mineralnych to miejsce, gdzie można spróbować wody wprost ze źródła Wielka Pieniawa, które tryska z głębokości ponad 34 metrów. To nie tylko punkt degustacyjny – w jednym budynku mieści się hala spacerowa, część sanatoryjną z kabinami kąpielowymi i lokale gastronomiczne.

Dla jednych to przystanek na spacerze po parku, dla innych element kuracji. Warto zajrzeć choćby po to, żeby zobaczyć jak smakuje woda, która od 1904 roku zachowuje stabilny skład mineralny.

Budynek z czasów Belle Époque

Pijalnię zbudowano w latach 1910-1911 pod nazwą Łazienki Heleny (Helenenbad). Wcześniej w tym miejscu stał mało reprezentacyjny pawilon, który nie radził sobie z rosnącą liczbą kuracjuszy. Berlińscy architekci Felix Wilde i Paul Rother zaprojektowali coś zupełnie innego niż typowe dla tamtych czasów uzdrowiskowe budowle.

Zamiast eklektyzmu postawili na klasycyzm z wyraźnymi elementami secesji. Budynek ma ciekawą cechę – wygląda zupełnie inaczej w zależności od tego, czy patrzy się na niego od strony Parku Zdrojowego, czy od ulicy Zdrojowej. Od strony parku to jednokondygnacyjny obiekt z sutereną, od strony ulicy – dwupiętrowy. Całość stoi na żelbetonowych fundamentach palowych, bo gliniaste podłoże wymagało solidnego rozwiązania.

Budynek wpisano do rejestru zabytków w 1994 roku. Firma Andreasa Ernsta realizowała budowę na działce po rozebranej willi „Hoffmann”, wykorzystując nowoczesne jak na tamte czasy materiały – cegłę i żelbet.

Wielka Pieniawa – woda z początku XX wieku

Historia polanickich źródeł sięga znacznie dalej niż budynek pijalni. W 1827 roku istniało pięć źródeł, ale eksploatowano tylko dwa. Przełom nastąpił w maju 1904 roku, gdy podczas wierceń z głębokości 34,6 metra trysnęła z wielką siłą woda – wystrzeliła na wysokość pięciu metrów. Nazwano ją Wielką Pieniawą.

Pod koniec tego samego roku wywiercono drugie źródło, „Charlottę” (dziś Pieniawa Józefa). Paradoksalnie, po uruchomieniu nowych, głębszych odwiertów wszystkie wcześniejsze źródła – poza starym „Józefem” – zanikły. To pokazało, że podziemne żyły wody są ze sobą połączone.

Wielka Pieniawa to wypływ artezyjski, co oznacza, że woda sama wypływa na powierzchnię pod naturalnym ciśnieniem. Nie trzeba jej pompować. Od ponad 120 lat jej skład pozostaje stabilny – to rzadkość wśród źródeł mineralnych.

Co jest w tej wodzie

Woda z Wielkiej Pieniawy zawiera dwutlenek węgla, magnez, wapń, żelazo, sód, chlor, krzem, lit, miedź i potas. Wśród kationów dominuje wapń, dalej sód, potas i magnez. Wśród anionów – wodorowęglany, siarczany i chlorki.

Taki zestaw składników wpływa pozytywnie na procesy trawienne i wzmacnia odporność organizmu. Woda pomaga przy chorobach przewodu pokarmowego – nie bez powodu od dziesięcioleci przyjeżdżają tu kuracjusze z problemami żołądkowymi i jelitowymi. Wysoka zawartość pierwiastków chroni też przed negatywnym wpływem środowiska.

W pijalni woda dostępna jest bezpośrednio ze źródła. Smak? Wyraźnie mineralny, lekko gazowany naturalnie. Nie każdemu od razu przypadnie do gustu, ale po kilku łykach większość osób się przyzwyczaja.

Co jeszcze mieści budynek

Pijalnia to nie tylko punkt z wodą. W kompleksie znajduje się 36 kabin kąpielowych, część sanatoryjną z pokojami dla 60 osób, hala spacerowa oraz szereg lokali – restauracje, kawiarnie, cukiernie. Na końcu hali spacerowej działa Sala Koncertowa, gdzie odbywają się koncerty opery, operetki i muzyki klasycznej.

Obecnie cały obiekt wchodzi w skład Uzdrowiska Polanica-Zdrój. Tuż obok znajduje się Teatr Zdrojowy. Wokół rozciąga się Park Zdrojowy z palmami, egzotycznymi gatunkami drzew, podświetlaną fontanną i promenadą pełną kawiarni.

W Polanicy działają dwie rozlewnie wody mineralnej. Jedna przy ul. Zakopiańskiej produkuje „Staropolankę” z ujęcia „Pieniawa Józefa” oraz „Wielką Pieniawę”. Druga przy ul. Warszawskiej butelkuje „Staropolankę 2000” ze źródła P-300.

Dla kogo to miejsce

Pijalnia przyciąga różne grupy. Kuracjusze przychodzą tu regularnie w ramach terapii – picie wody mineralnej to często element zlecony przez lekarza. Turyści zaglądają z ciekawości, żeby spróbować lokalnej specjalności. Rodziny z dziećmi zatrzymują się podczas spaceru po parku.

Nie jest to miejsce na całodzienną wizytę. Wystarczy 15-30 minut, żeby napić się wody, przejść się po hali spacerowej i obejrzeć wnętrza. Można to połączyć ze spacerem po Parku Zdrojowym, który sam w sobie zasługuje na godzinę czasu.

Architektura budynku zainteresuje miłośników secesji i klasycyzmu. Warto przyjrzeć się detalom elewacji i zróżnicowanej bryle obiektu. Osoby zainteresowane historią uzdrowisk znajdą tu namacalny ślad początków XX-wiecznej kultury sanatoryjnej.

Informacje praktyczne

Pijalnia Wód Mineralnych znajduje się przy ul. Zdrojowej 39 w Polanicy-Zdroju, w centrum Parku Zdrojowego. Dojazd samochodem jest prosty – w mieście działa płatne parkowanie, najbliższe miejsca znajdują się przy ul. Zdrojowej i wokół parku. Z dworca PKP do pijalni to około 15 minut spacerem przez centrum miasta.

Degustacja wody mineralnej jest ogólnie dostępna, choć za opłatą. Dokładne godziny otwarcia i aktualne ceny warto sprawdzić bezpośrednio w Uzdrowisku Polanica-Zdrój (tel. +48 74 868 02 42) lub na miejscu, ponieważ mogą się zmieniać w zależności od sezonu.

Na wizytę wystarczy zarezerwować pół godziny, chyba że planuje się dłuższy odpoczynek w kawiarni lub udział w koncercie w Sali Koncertowej. Połączenie wizyty w pijalni ze spacerem po Parku Zdrojowym i okolicach to dobry plan na 2-3 godziny.

Polanica-Zdrój leży w Kotlinie Kłodzkiej, około 90 km na południe od Wrocławia. To dobra baza wypadowa do zwiedzania okolicy – w pobliżu znajdują się Góry Stołowe, Błędne Skały czy Jaskinia Niedźwiedzia. Samo miasto ma kilka innych atrakcji, w tym wspomniane już Parki Zdrojowy i promenadę uzdrowiskową.