Na kłodzkim rynku, po zachodniej stronie ratusza, stoi barokowa kolumna maryjna z 1680 roku – jeden z najstarszych tego typu zabytków na Ziemi Kłodzkiej. To nie zwykła ozdoba miejskiego placu, ale kamienne świadectwo dwóch tragedii, które w ciągu czterech lat niemal zniszczyły miasto. W 1676 roku wielki pożar strawił znaczną część zabudowy, a cztery lata później epidemia dżumy zabrała życie prawie 1500 mieszkańców.

Wotywna figura powstała z inicjatywy kłodzkich jezuitów, rady miejskiej i proboszcza Różanki, Jerzego Ignacego Pachy’ego. Wykonali ją miejscowi rzemieślnicy – rzeźbiarz Jan Adam Bayerhoff i ślusarz Jan Scholz. Inspiracją była słynna kolumna maryjna z Pragi, ufundowana w 1650 roku przez cesarza Ferdynanda III Habsburga.

Barokowa architektura i symbolika religijna

Centralnym elementem kompozycji jest wysoka kolumna z koryncką głowicą, na której górze stoi figura Najświętszej Maryi Panny. To ona miała chronić miasto przed kolejnymi nieszczęściami. Poniżej, w niewielkiej grocie wykutej w trzonie kolumny, spoczywa śpiąca święta Rozalia – patronka walki z zarazą.

Na cokole umieszczono cztery figury: świętego Józefa, świętego Floriana (patrona strażaków, co nawiązuje do pożaru), Anioła Stróża oraz Archanioła Gabriela. Każda z tych postaci ma konkretne znaczenie w kontekście tragedii, które dotknęły Kłodzko.

Całość otacza kamienna balustrada z furtką pośrodku. Na czterech rogach balustrady stoją posągi świętych: Franciszka Ksawerego, Karola Boromeusza, Rocha i Sebastiana. Dwaj ostatni to patroni chroniący przed zarazą – ich obecność nie jest przypadkowa.

Pierwotnie balustradę zamykała kutą kratą z dwoma orłami habsburskimi. Dziś ta historyczna krata znajduje się w zbiorach Muzeum Ziemi Kłodzkiej, chroniąc ją przed zniszczeniem.

Kontekst historyczny – miasto naznaczone tragediami

XVII wiek był dla Kłodzka czasem niewyobrażalnych cierpień. Wojna trzydziestoletnia zmniejszyła ludność miasta niemal o połowę. Epidemia dżumy z 1633 roku w ciągu zaledwie 16 tygodni pochłonęła ponad 4200 ofiar. Kiedy w 1676 roku wybuchł wielki pożar niszczący kamienice i budynki użyteczności publicznej, mieszkańcy byli już wykrwawieni poprzednimi klęskami.

Gdy w 1680 roku dotarła kolejna fala dżumy, która w dziesięć miesięcy zabiła 1479 osób, władze miasta postanowiły działać. Wzniesienie kolumny maryjnej było aktem desperacji, ale też wiary – miało błagać o ochronę i zarazem dziękować za przetrwanie.

Program ideowy całego zabytku opracowali prawdopodobnie kłodzcy jezuici, którzy w tamtym okresie mieli ogromny wpływ na życie religijne miasta. Kolumny tego typu były charakterystyczne dla kontrreformacji – podkreślały katolicką teologię maryjną i zarazem symbolizowały władzę Habsburgów nad regionem.

Co zobaczyć na kłodzkim rynku

Kolumna wotywna stoi w samym sercu Kłodzka, na placu Bolesława Chrobrego. Rynek jest spadzisty, otoczony kolorowymi kamienicami o bogatej historii. Obok kolumny maryjnej warto zwrócić uwagę na barokową studnię miejską z przełomu XVII i XVIII wieku, zdobioną figurami delfinów i czeskim lwem – przypomina ona o dawnych związkach tych ziem z Królestwem Czech.

Tuż obok znajduje się też replika pręgierza – miejsca, gdzie kłodzki kat wymierzał sprawiedliwość. W dawnych czasach publiczne kary były czymś w rodzaju lokalnych newsów – przyciągały tłumy mieszkańców.

Sam zabytek można obejść dookoła. Kamienna balustrada pozwala przyjrzeć się detalom rzeźbiarskim z bliska, choć wnętrze ogrodzenia zazwyczaj jest zamknięte. Warto poświęcić chwilę, żeby dokładnie przyjrzeć się poszczególnym figurom świętych – każda z nich ma indywidualne cechy i atrybuty.

Kolumna maryjna w Kłodzku była wzorowana na praskiej kolumnie cesarza Ferdynanda III. Sam cesarz ogłosił dekret o oddaniu cesarskich krajów pod opiekę Maryi i ufundował kilka podobnych kolumn w różnych miastach monarchii habsburskiej.

Dla kogo jest ta atrakcja

Kolumna wotywna zainteresuje przede wszystkim miłośników historii i sztuki barokowej. To doskonały przykład tego, jak religia, polityka i tragedia łączyły się w XVII-wiecznej architekturze miejskiej. Dla osób fascynujących się średniowieczem i nowożytnością to obowiązkowy punkt zwiedzania Kłodzka.

Rodziny z dziećmi mogą potraktować wizytę przy kolumnie jako okazję do krótkiej lekcji historii – opowieść o zarazie i pożarze z pewnością przykuje uwagę młodszych turystów. Sam rynek jest przestronny, więc dzieci mogą swobodnie się poruszać.

Fotografowie docenią estetykę barokowej rzeźby oraz malowniczość całego rynku. Najlepsze zdjęcia robi się rano, gdy światło pada z boku, podkreślając detale kamiennych figur. Wieczorem kolumna jest podświetlona, co daje zupełnie inny, bardziej dramatyczny efekt.

Praktyczne informacje – dojazd i zwiedzanie

Lokalizacja: Plac Bolesława Chrobrego (Rynek), Kłodzko. Kolumna stoi po zachodniej stronie ratusza, nie sposób jej przeoczyć.

Dostępność: Zabytek jest dostępny całą dobę, bezpłatnie. Można go oglądać z zewnątrz w każdej porze dnia i nocy. Wnętrze balustrady jest zazwyczaj zamknięte, ale i tak najlepiej widać wszystkie detale z zewnątrz.

Czas zwiedzania: Na spokojne obejrzenie kolumny i przeczytanie tablicy informacyjnej wystarczy 10-15 minut. Warto jednak połączyć wizytę z szerszym spacerem po kłodzkim rynku – wtedy można zarezerwować godzinę lub więcej.

Dojazd: Kłodzko leży przy drodze krajowej nr 33. Z Wrocławia to około 100 km (niecałe 2 godziny jazdy). Z Pragi – około 130 km. W centrum miasta znajdują się płatne parkingi, najbliższy rynkowi to parking przy ulicy Okrzei. Dojazd komunikacją publiczną – Kłodzko ma dworzec kolejowy i autobusowy, stamtąd do rynku to około 10 minut spacerem.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy: Tuż przy rynku znajduje się Muzeum Ziemi Kłodzkiej, gdzie można zobaczyć oryginalną kratę z kolumny maryjnej oraz bogatą kolekcję zegarów mechanicznych ze Śląska. Warto też zajrzeć do podziemnych tras turystycznych pod miastem oraz zwiedzić Twierdzę Kłodzką – jedną z największych fortyfikacji w Europie.

Kłodzko bywa nazywane „dolnośląskim Paryżem” ze względu na malowniczą zabudowę i bogatą historię. Kolumna maryjna to jeden z symboli miasta, który przypomina o dramatycznych dziejach tego regionu.

Warto wiedzieć przed wizytą

Rynek w Kłodzku jest miejscem tętniącym życiem. Latem odbywają się tu różne imprezy kulturalne i jarmarki. Wokół placu działają kawiarnie i restauracje – można usiąść z widokiem na kolumnę i w spokoju podziwiać zabytek przy kawie.

Jeśli ktoś interesuje się innymi kolumnami marynnymi na Dolnym Śląsku, warto odwiedzić również Bystrzyca Kłodzką (około 15 km od Kłodzka), gdzie stoi Kolumna Trójcy Świętej, oraz Lądek-Zdrój z Pomnikiem Trójcy Świętej. Wszystkie te zabytki powstały w podobnym okresie i mają wspólny kontekst historyczny.

Kolumna wotywna NMP to nie tylko zabytek architektury – to kawałek historii miasta, które przetrwało wojny, epidemie i pożary. Stojąc przy niej, łatwo wyobrazić sobie XVII-wiecznych mieszkańców Kłodzka, którzy w desperacji wznosili kamienne wotum, prosząc o ochronę przed kolejnymi nieszczęściami. Dziś ten barokowy pomnik przypomina, że nawet najtragiczniejsze wydarzenia można utrwalić w pięknej formie artystycznej.